سئوال و جواب‌های متداول

پرسش‌های متداول درباره اهداف و نحوه برگزاری جایزه مستند بر‌تر سال

چه کسانی جایزه مستند بر‌تر سال را برگزار می‌کنند؟
سه سایت تخصصی سینمای مستند ایران ــ ومستند، رای ‌بن مستند و پیک مستند ــ برگزارکنندگان این جایزه هستند. یک نماینده از هر سایت هیئت برگزار کننده سه‌نفره را تشکیل می‌دهند.

هدف از برگزاری این جایزه چیست؟
تشویق فیلمسازان مستند، رشد فرهنگ تماشا و نقد فیلم مستند، پوشش مطبوعاتی و رسانه‌ای افزون‌تر سینمای مستند و تقویت رابطه بین سینمای مستند و جامعه.

فرق این جایزه با جایزه‌ها و جشنواره‌های دیگر چیست؟
جایزه مستند بر‌تر می‌کوشد با انتخاب هیئت داوری گسترده و کار‌شناس، با فراهم آوردن این امکان که فیلم‌ها در طول سال دیده شوند و با شفاف ساختن فرایند داوری، از جشنواره‌ها و مسابقه‌های دیگر متفاوت باشد.

شرایط عمومی شرکت یک فیلم در این مسابقه چیست؟
همه فیلم‌هایی که تولیدِ ایران یا ایران و یک تهیه‌کننده مشترک خارجی باشند و در سال ۱۳۹۰ برای اولین بار در ایران نمایش عمومی داشته باشند، می‌توانند در این مسابقه شرکت کنند. از نظر مدّت فیلم، محدودیتی وجود ندارد.

منظور از نمایش عمومی چیست؟
نمایش در جشنواره‌ها، سینما‌ها، کانون‌های فیلم دانشجویی، خانه سینما، خانه هنرمندان و سایر مجامع فرهنگی، پخش از تلویزیون ایران، و نمایش عمومی در سینما‌ها.

هیئت داوران جشنواره چگونه انتخاب می‌شوند و چند نفرند؟
هیئت داوران گسترده و تعداد اعضای آن بالای بیست نفر خواهد بود. آن‌ها توسط هیئت برگزارکننده از میان نویسندگان، منتقدان و مستندسازانی که سینمای مستند را دنبال می‌کنند، درباره آن می‌نویسند و در بحث‌های مربوط به سینمای مستند شرکت می‌کنند، انتخاب و برای شرکت در داوری دعوت می‌شوند.

آیا هیئت داوران همه فیلم‌های به نمایش در آمده در سال را می‌بینند؟
خیر. آن‌ها فیلم‌هایی را می‌بینند که از سوی هیئت برگزاری جشنواره در جلسات نمایش مخصوص هیئت داوران که به فاصله یک تا دو ماهه در طول سال برگزار می‌شود، به نمایش گذاشته می‌شود؟

فیلم‌هایی که در جلسات نمایش مخصوص هیئت داوران نمایش داده می‌شوند، چگونه انتخاب می‌شوند؟
هیئت برگزارکننده به اضافه شش نفر دیگر از میان اعضای هیئت داوران، با اکثریت آرا، یعنی ۵ رای موافق از ۹ رای، فیلم‌هایی را که در جلسات نمایش هیئت داوران نشان داده می‌شوند انتخاب می‌کنند. شش نفر دیگر متغیر هستند و در فاصله میان دو جلسه می‌توانند عوض شوند.
هیئت یادشده با این باور کار می‌کند که کارش نه داوری نهایی درباره فیلم‌ها، بلکه فراهم آوردن شرایطی که داوران فیلم‌های مهم سال را ببینند. با این نگاه، توجه خاصی می‌کند به فیلم‌هایی که در جشنواره‌های مهم جایزه گرفته‌اند، فیلم‌های فیلمسازان صاحب نام، فیلم‌هایی که موضوعشان مهم است، و فیلم‌هایی که بازتاب مطبوعاتی گسترده داشته‌اند. تشخیص مهم بودن جشنواره، مشهور بودن فیلمساز یا مصداق مطرح بودن در رسانه‌ها، با هیئت یادشده است و طبیعی است که این‌ها نه ملاک‌های قطعی، بلکه در میان فاکتورهایی هستند که لحاظ می‌شوند.
هیئت برگزاری به کمک اعضای هیئت داوران فیلم‌های جشنواره‌ها و نمایش‌های مستند را دنبال می‌کند، امّا مدعی نیست که هیچ فیلمی از نظرش نخواهد افتاد. بنابراین هر فیلمی به پیشنهاد ۵ تن از اعضای هیئت داوران می‌تواند وارد فهرست نمایش‌های مخصوص هیئت داوران شود.

فیلم مستند من در سال‌های گذشته نمایش عمومی داشته، امّا امسال هم با تغییرات جدّی و با نام دیگری، به نمایش عمومی درآمده است. آیا می‌تواند در جایزه مستند بر‌تر شرکت کند؟
نه. تنها فیلم‌هایی که برای نخستین بار در سال ۱۳۹۰ نمایش عمومی داشته‌اند می‌توانند در این مسابقه شرکت کنند.

من فیلمی دارم که در سال نود ساخته شده و نمایش عمومی داشته است. آیا برای اینکه فیلمم در این مسابقه شرکت باید باید آن را بفرستم یا فرم خاصی پر کنم؟
می‌توانید فیلم خود را به نشانیِ تهران، خیابان مطهری، خیابان فجر، نرسیده به قائم مقام، پلاک ۱۴، واحد ۸ ارسال نمایید.

داور‌ها چگونه رای می‌دهند؟
داور‌ها به ده فیلم بر‌تر خود رای می‌دهند. شیوه دقیق داوری را در آیین‌نامه داوران در اینجا بخوانید.

آیا کسانی که خودشان در مسابقه فیلم دارند می‌توانند عضو هیئت داوری هم باشند؟
می‌توانند، امّا به فیلم خودشان نمی‌توانند رای بدهند. این موضوع درباره عوامل اصلی فیلم (کارگردان، تهیه‌کننده، تصویربردار، تدوینگر و مشاور) صدق می‌کند.

منظور از شفافیت داوری چیست؟
آرای هر داور اعلام می‌شود. به این ترتیب هم فیلمسازی می‌تواند ارزیابی تک تک داوران را درباره فیلمش بداند و اینکه این آرا چطور جمع‌بندی شده‌اند. جایزه مستند بر‌تر اعضای هیئت داوران را تشویق می‌کند که چه در حین سال و اعلام آرای داوران و چه بعد از آن با نوشتن مقاله‌هایی دلایل انتخاب‌های خود را تشریح کنند.

داوری شفاف چه مزیتی دارد؟
اولاً فیلمساز و سایرین می‌توانند نظر این یا آن منتقد یا فیلمسازی را که به نظرشان صائب‌تر است درباره فیلمشان بدانند. ثانیاً هرگونه شک و شبهه در دستکاری آرا و غیره منتفی می‌شود و ثالثاً داوران مسئولیت رای شان را به عهده می‌گیرند و در نوشته‌های خود از آن دفاع می‌کنند.
 
جایزه‌ای هم در کار است؟ نقدی یا تقدیر یا...؟
سعی می‌کنیم، امّا تضمینی نیست. فعلاً بنا را بر این بگذارید که بزرگ‌ترین جایزه شما انتخاب فیلمتان از سوی یک هیئت داوری قوی و کار‌شناسی است.